Bir İnsan Kaç Parçadan Oluşur: Yıldız Tozu Döngüsü

Kırılan parçaları altınla onaran Kintsugi felsefesine karşıt bir duruş.

İçimizde bir yerlerde, “ben” diye adlandırdığımız o algının aslında tek parçadan meydana gelmediğini fark ettiğimiz bazı anlar gizlidir. Hayatımda yeniliklere yer açmak için eski düzenlerin yıkılması gerektiği sözünü hep yüzeysel bir teselli gibi dinledim. Ta ki eski hayatımdan kopmanın eşiğindeyken, gerçek anlamda üstüme cam parçaları dökülene kadar. Yaşadığım o kırılma anı bir benzetme değildi, içimde biriken her şey dışarıda fiziksel bir karşılık bulmuştu sadece. Ayağına kum tanesi girince bile rahatsız olan biriyken, cam kırıntıları üstünde uyuyakaldığım o gece, paramparça camlar arasında kendimi hiç bu kadar bütün hissetmemiştim.

Kintsugi’ye Karşıt Bir Duruş

Kırık parçalardan bahsedince hepimizin aklında Japonların Kintsugi felsefesi canlanıyor. Bilmeyenler için kısaca: Kırılan bir nesneyi altınla onararak çatlaklarını gizlemek yerine, onları yaşanmışlığın birer izi olarak görünür kılma sanatı.

Ama altınla kapatılmış çatlaklar bana hep bir inkâr gibi gelmiştir. Çünkü bazı parçalar bulunduğu yere geri dönmek istemez. Bazen gerçek bir dönüşüm için, kırılan parçaların eski formuna sadık kalma zorunluluğundan sıyrılıp, eski bütünlüğünü tamamen yitirmesi gerekir.

Paramparça Olmanın Döngüsü

Bırakın, zaten kırılmış olan parçalar daha da kırılsın; ta ki birer kum tanesine dönüşene kadar. Çünkü kum tanesine dönüşmek bir yok oluş değil, daha büyük bir döngüye karışmaya başlamaktır aslında. Zira bir bütünün dağılması her zaman bir son anlamına gelmez, aksine biçim değiştiren yeni bir varoluşun ilk adımıdır. 

Peki ya o kum tanesinin hikâyesi nerede başlıyor? İzleri, evrenin kozmik fırınları sayılan devasa yıldızların patlamasıyla oluşan, silika adı verilen bir maddeye uzanıyor. Bu büyük patlamalarla birlikte, silika içeren yıldız tozu taneleri uzay boşluğuna saçılıyor. Milyarlarca yıllık bir sürecin ardından, patlayan o yıldızların tozu bugün yürüdüğümüz sahillerdeki kum tanelerini ve dolayısıyla pencerelerimizdeki camları meydana getiriyor.

Kimliğin Parçalanması: Yok Oluş mu, Akış mı?

Uzun yolculuğunu tamamlayan ve yıldız tozlarından oluşan kum tanesi muazzam bir ısıya maruz kalarak nasıl yeniden cama dönüşüyorsa, insanın da hayatın kırılma anlarında maruz kaldığı o büyük acıyla kimliği çözülüyor, parçalanıyor ve eski “ben” anlayışı dağılıp gidiyor. Ama bu bir yok oluş değil, daha büyük bir bütünün içine karışma hali. Tıpkı yıldız tozunun yeniden şekil bulması gibi, insan da parçalandığında aslında daha bütünsel bir varoluş akışına dahil oluyor.

Bu noktada ego dediğimiz şey, “ben buyum” diye tutunduğumuz katı bir formdan ibaret kalıyor. Varoluşsal açıdan bakınca bu yapının sarsılması ilk başta huzursuz edici gelebilir, çünkü insan genelde kendini sabit, tanımlı ve kontrol edilebilir bir “benlik” üzerinden anlamlandırmak ister. Ancak kırılma anıyla birlikte yanılsama çözüldüğünde ego kaybolmaz, sadece katı sınırlarını gevşeterek daha geçirgen bir hale gelir. İşte o zaman, yaşanan huzursuzluk yerini büyük bir özgürlüğe bırakır. Artık “iyileşmek” insanın tamir olması değil, sınırların çözülmesine izin verip başka bir şeye dönüşmesi anlamına gelir.

Hayatın parçalanarak dağıldığı hissi insana yıkıcı gelebilir, fakat bu anlar sarsılmaz bir gerçeği fısıldar: İnsan evrenden ayrı bir varlık değil, onun ayrılmaz bir parçasıdır. Carl Sagan’ın da söylediği gibi: “Biz yıldız tozuyuz.” Belki de insanı asıl canlı yapan şey, hiçbir zaman tek parça kalamayacağını kabul etmesidir. Çünkü her an yeniden kurulabilen bir algı, kırılmaktan korkmaz; sadece yeni bir biçime dönüşmeyi bekler.