Algernon'a Çiçekler

Algernon'a Çiçekler'i orijinal adı ile Flowers for Algernon bir bilim kurgu gibi gözüksede aslında düşük IQ'ya sahip Charlie Gordon'un zeka seviyesini arttıracak deneysel bir ameliyatını anlatmaktadır.

Aslında gözüktüğü gibi basit değildir. Charlie'nin duyguları öğrenmesi, tanımlaması, kendini birey olarak görmeye başlaması ve herkes bu değişimi zararlı ve saldırganca bulması Charlie bir şeyleri sorguladıkça insanların sen eski Charlie değildin diye onu dışlaması...

Her şey Charlie'nin gözünde ve dünyasında basit, tek düzeydi. Charlie insanları anlamaya çalışır ama çoğu zaman anlayamadığı için ya zorbalanır ya da dışlanırdı ama bu ona normal gelirdi. Verilen işleri tam yapamaz, Düzgün konuşamazdı. Annesi onun normal bir çocuk olmaya zorlamış babası ise kabullenmişti. Annesi çoğu zaman sert ve katı davrandığı için zar zor öğrendiği temel yaşam öğretilerini bile unuturdu.

Bir gün Charlie bilim insanları tarafından yapılan bir deney için seçilir ve aynı operasyon daha önce bir fare üzerinde, Algernon adlı deney hayvanında başarılı olmuştur. Doktorlar ameliyatı yaptıktan sonra Charlie'yi gözleme alıp ondan bir günlük yazmasını istemişlerdi. Charlie'nin ne kadar ilerlediğini ilk Algernon'un içinde bulunduğu labirenti çözmesini isteyerek anlamaya çalışırlar. İlk deneyiminde başarısız olur. Charlie bir şeyleri öğrenme ve zeki olmak istemek konusunda ne kadar sabırsız olursa olsun kendi kat ettiği yolu göremez. Zamanla Charlie çevresindeki insanların gerçek niyetlerini fark etmeye başlar. Ancak bu gelişim onu daha mutlu yapmaz; aksine yalnızlığını artırır. Eskiden fark etmediği küçümsemeler şimdi çok daha acı verici hale gelir. İnsanlarla arasındaki mesafe büyür, çünkü artık onları “anlar” ama onlara ait hissedemez.

Hikayenin ilerleyen kısmında ise deney üzerinde ilerleme gösteren Algernon bir süre sonra gerileme sürecine girer. Bu durum Charlie'nin dikkatini çeker ve bir süre sonra kendisinin de öyle olacağını düşünür. Gerçekten de zekâsı zirve yaptıktan sonra Charlie’de de kaçınılmaz bir düşüş başlar. Ve bir süre sonra Charlie eski haline döner. Algernon ölür ve Charlie onu kendi elleriyle gömer. Bu sahne, aslında kendi sonunu da kabullenişidir.

Finalde Charlie, ameliyatla elde ettiği zekânın kalıcı olmadığını kabul eder ve bilim insanlarına bir “son rapor” bırakır. Bu raporda, deneyin başarısız sayılmasını ister ve Algernon’un mezarını ziyaret etmelerini özellikle not eder.

Hikâye, Charlie’nin tekrar eski zihinsel düzeyine dönmeye başlamasıyla ve yalnızlaşmasıyla son bulur.

Bu kitaptaki en önemli vurgu şudur: İnsanlar bir konu hakkında bilgi sahibi olunca ya da bilinçlenince bunu bilmeyen insanlar için hep tehlike olarak algılanır. Çünkü bilinç arttıkça yalnızlaşma da beraberinde gelir; kişi çevresindekileri daha net görmeye başlar ama aynı netlik, aradaki bağları zayıflatır. Charlie’nin yaşadığı dönüşüm de tam olarak bunu gösterir: Zeka arttıkça kabul görmek kolaylaşmaz, aksine uyum sağlamak zorlaşır.

Bu durum bize şunu düşündürür: Asıl sorun “bilmek” değil, toplumun bilinç farkını nasıl karşıladığıdır. İnsanlar genellikle kendilerinden farklı düşünen ya da daha fazla farkındalığa sahip olan kişileri ya dışlar ya da tehdit olarak algılar. Bu da gelişimin her zaman olumlu bir karşılık bulmadığını gösterir.

Sonuç olarak kitap, bilginin güç olduğu kadar bir sınav olduğunu da hatırlatır; çünkü her artan farkındalık, beraberinde yeni bir yalnızlık ihtimali de taşır.