Enneagram: Tiplerin Genel Özellikleri
Enneagram Tiplerinin Genel Özellikleri.
Enneagram, bir insanı oluşturan farklı unsurları veya nitelikleri bize açıklar. Dokuz tipin simgelediği birçok güçlü yön vardır fakat hangi tipe ait olursak olalım, farklı tiplerin özelliklerini kendimizde bulabiliriz. Bu durum Enneagram'daki tiplerin birbiriyle bağlantı olmasıyla alakalıdır.
Kalp Merkezi Tiplerinin Genel Özellikleri
Tip 2
İlişkilere odaklanan İkiler bağlantılar kurmada ve diğer insanların ihtiyaçlarıyla duygularına empatiyle yaklaşmada ustadırlar. Diğerlerine karşı oldukça destekçi olan ve onların potansiyellerini ortaya çıkarırken yardım eden İkiler, söz konusu kendilerine ilgi göstermek ve kendi ihtiyaçlarını karşılamak olduğunda zorlanırlar. Diğerleri tarafından kabul görmüş ve beğenilmiş olmak isterler. Bu onaylama ihtiyacını gidermek için kendilerini durumlara adapte ederler veya değiştirirler. Duygusal olarak hassas olan İkiler, çevrelerindeki insanlardan neyi özümsediklerine dikkat etmeleri gerekir. İkiler için kişisel sınırlarını ayarlamak zorlayıcı olabilir. Üstlerindeki baskıyı azaltmak için duygusal patlamalar yaşamaları çok olasıdır. Özel birisi olmak veya diğer insanların onayını kazanmak İkiler için avantajlıyken yine de bu kendisi olduğu için sevilmelerinin yerine geçmez.
Tip 3
Üçler, duygusal enerjilerini işlerini halledecek şekilde yönlendirirler. Hedeflerini yerine getirmek için inisiyatif alırlar ve çok sıkı çalışarlar. Şartlar ne olursa olsun uyumlu olan Üçler, durumu yoklama konusunda ve eğer ki başarıya ulaşacaklarsa diğerlerinin beklentilerini karşılamakta oldukça iyidirler. Üçler aktif ve faaliyette kalmayı severler. Bu yüzden durmayı ve yavaşlamayı zor bulurlar. İmajlarını korumaya ve sonuç elde etmeye odaklanmaları, kişisel ihtiyaçlarının ve sağlıklarının önüne geçebilir. Destek almak için üretken ve verimli olmaya çabalarlar. Sadece övgü almaya veya asıl oldukları kişiden uzaklaşmış bir haldeyken maddi ödüllere odaklanmış olmak Üçleri kötü etkileyebilecek durumlardır. İmajlarının dışına çıkmak, hislerine kulak vermek ve kendileri için neyin önemli olduğuna karar vermek Üçler için zorlayıcıdır.
Tip 4
Dörtler sıkça bir özlem veya melonkoli duygusu yaşarlar. Onlar için bir şey kayıptır, bu da onları kıskanç ve gıpta etmeye yönlendirir. Dörtler, ilişkilerinde, işlerinde veya kişisel yaratıclık arayışında anlam ve derinlik ararlar. Çoğu Dört evrensel insan duygularını ifade eden dans, müzik ya da edebiyat gibi bir alanda ustalaşmış birer sanatçıdır. İyi bir imaj yaratırken özgün olmak Dörtler için çok önemlidir. Sık sık tutkulu ve bazen aşırı duygusal olan Dörtlerin dikkatleri, birileriyle empati kurmaktan dolayı kendi deneyimlerine doğru ileri geri hareket edip durur. Dörtler yalnız kalmaya ihtiyaç duyarlar. Olgunlaşıp iyi hissetmek için üzüntüleriyle birlikte mutluluklarını ve memnuniyetlerini dengede tutmalılardır. İlişkileri veya deneyimleri kusurlu veya tamamlanmamış gözükse de dengeyi sağlamaları gerekmektedir.
Beyin Merkezi Tiplerinin Genel Özellikleri
Tip 5
Beşler entelektüel anlayışa ve bilgi birikimine odaklanırlar. Keskin algılara ve analitik beceriye sahip olduklarından dolayı bilim insanı ve teknik uzman olmaları olasıdır. Beşler mahremiyetlerine ve kişisel bağımsızlıklarına düşkündürler. Bundan dolayı bazı zamanlar diğer insanlar onlar için araya giren şey ya da müdahaleci unsur olarak gözükebilir. Diğer insanlardan ve duygusal baskılardan kendilerini izole etmek Beşler için bireysel özgürlük sağlasa da aynı zamanda onların yalnız kalmalarına sebep olabilir. Enneagram Beş tipine sahip olan insanların çoğu entelektüel parlak bir zekaya sahip ya da oldukça bilgi sahibiyken duygular ve ilişkiler konusunda iyi değildirler. Duygularıyla baş etmek ve ilişkilerini sürdürmek Beşleri oldukça zorlar. Diğerlerine göre aileleri ve arkadaşları çok önemlidir fakat buna karşın Beşler hala ilgi alanlarını gözetmek için daha çok yalnız vakit geçirmeyi arzularlar. Beşlerin insanlardan geri durma veya saklanma eğilimlerini, rahatsız hissedip anlaşmalığa düşseler bile diğer insanlarla kaynaşıp dengelemeleri gereklidir.
Tip 6
Altılar dünyayı anlamak ve insanların onlara arkadaşça mı yoksa düşmanca mı yaklaştıklarını çözmek için algılarıyla birlikte zekalarını kullanırlar. Dahil oldukları grubun, ailenin ya da planın güvende olmasına odaklanırlar. Altılar problemleri sezmekte ve hızlıca sorunları çözmekte oldukça iyidirler. Kurallara hakim olmak ve diğer insanlarla anlaşmaya varmak Altılar için önemlidir. Çünkü kendilerinden şüphelenmeye ve diğerlerini sorgulamaya meyillidirler. Gerçeğe odaklanmak ve şüpheci olmak arasında kararsızdırlar. Altıların bazıları tedbirlidirler. Bu yüzden tereddüt eder, endişelenir ve ağırdan alırlar. Bu durumu aşmış olan güçlü halinde olan Altılar hemen aksiyona geçerler ve kendilerini korktukları fiziksel veya düşünsel tehditlere karşı hazırlıklı hale getirmek için çabalarlar. Altılar diğer insanlara ve kendilerine güvenmeyi öğrendikçe şüphe ve kararsızlık hissettiklerinde bile daha esnek olup eyleme geçme konusunda cesaretlenebilirler.
Tip 7
Yediler ileriye dönük düşünen ve harekete geçen kişilerdir. İlgi alanlarını yansıtan çeşitli konuların olduğu tüm aktivitelerde genellikle iyimser ve pozitif tavır sergilerler. Tek bir şeyle sınırlı kalmak istemeyen Yediler, seçeneklerini açık tutarlar ve her olasılığı değerlendirirler. Muhteşem iletişim yeteneklerine sahip olmalarına rağmen imajlarına ve insanların onayına diğer tipler kadar önem vermezler. Yaptıkları şey ister seyahat ve macera arayışı isterse daha entelektüel bir uğraş olsun, onların önceliği eğlenmektir Yeni fikirler bulmak, yeni teknolojileri öğrenmek ve zevkli deneyimler edinmek için oldukça heveslidirler fakat çok seçeneğin olması onlar için iyi görünse de aynı zamanda onlara problemler yaratır. Çünkü dikkatleri kolaylıkla dağılır. Dikkatlerini toplamakta zorlanan Yediler için işlerini seyretmek ve ilişkilerinin derinliğine odaklanmak zorlayıcı durumlardır. Yavaşlayarak, anda kalarak ve hem kendi hem de diğer insanların acılarını tolere ederek ihtiyaç duydukları dengeyi sağlayabilirler.
Beden Merkezi Tiplerinin Genel Özellikleri
Tip 8
Sekizler durumların kontrolünü ele almaya ve lider rolünü üstlenmeye meyillidirler. Enerjik ve yoğun yapıları yüzünden zaman zaman diğer insanlara karşı göz korkutucu gözükebilirler. Her şeyi kendi yöntemlerine göre halletmeyi sevdikleri için kural ve düzenlemelere karşı tahammülleri yoktur. Sekizler haksızlığa gelemezler. Adil olmak onların en büyük önceliğidir. Haksızlığa uğradıklarını hissederlerse anında kendilerini savunmaya geçerler. Çünkü edindikleri deneyimlerle dışardan gelen herhangi bir atağın zayıf ve savunmasız olurlarsa onları çökerteceğini öğrenmişlerdir. Bu bağlamda güçlü ve agresif yapıları etkileyici olsa da amacına uygun kullanmadıklarında Sekizler için zararlı olabilir. Sekizleri zorlayan durum, iddia ve kontrol becerilerini dayanışma ve iş birliği ile dengelemektir. Aynı zamanda haddinden fazla olan arzularını dizginlemek de onlar için oldukça zordur.
Tip 9
Tüm tipler arasında en dengeli olan Dokuzlar en temel ve bozulmamış kişiliğe sahip tiptir. Enneagram 9 olan kişiler bir sürü farklı şekle bürünebilirler fakat çoğunlukla durağanlık ve harekete geçmekle alakalı problemleri vardır. Üzerlerinde hep bir tembelliğe sahip olsalar da veya sürekli çalışıp hareket halinde olsalar da Dokuzlar, önceliklerinin ne olacağı, hangi yönde ilerleyecekleri ve dikkatlerini neye daha çok vermeleri gerektiği konusunda problem yaşarlar. Kendileriyle ilgilenmeyi ihmal ederler. Kendi gündemleri genel olarak ikinci plandadır. Dokuzlar tüm bakış açılarını görme konusunda ustadırlar. Bu durum kişisel kararlar verirken onları zorlasa da aynı zamanda diğerleri için arabulucu ve barış sağlayıcı olmalarına olanak tanır. Dokuzların nihai amacı çevreleriyle uyum içinde olmaktır. Beden tipi oldukları için Dokuzlar oldukça güçlü içgüdüsel sezgiye sahiptirler fakat buna ters bir biçimde kendi bedenlerinden bihaber olabilirler.
Tip 1
Birler, erdemlerine ve özkontrollerine çok önem verirler. Dikkatlerini yanlış olanı düzeltip doğru hale getirmeye yönlendirirler. Birler dürüstlükleri, güvenilirlikleri ve sağduyulu olmalarıyla bilinirler. Birler o kadar sorumluluk sahibidirler ki kendileri gibi işlerini ciddiye almayan insanlara karşı çok kızabilirler. Oldukça yüksek standartlara sahiplerdir. Dünyayı siyah ve beyaz ya da doğru ve yanlış olarak net bir şekilde görmeye eğilimlidirler. Bu yüzden hem kendileri hem de diğerleri için eleştirel birisi olmak onlara basit gelen bir durumdur. Haklı olmak için çokça çaba gösterirler. İdealistlerdir ve çevrelerini geliştirmek için müthiş bir çaba gösterebilirler. Bundan dolayı onları sık sık sosyal yenilikçi rolünde görmek mümkündür. Birlerin gelişebilmesi için en önemli unsurlar kendi kusurlarını kabul etmeyi öğrenmek ve diğer insanların görüşlerini müsamaha gösterebilmektir.
Kaynaklar:
Don Richard Riso and Russ Hudson, The Wisdom of the Enneagram: The Complete Guide to Psychological and Spiritual Growth for the Nine Personality Types, 1999.